Op basis van het geschetste in de Nota van Toelichting bij ontwerp partiële herziening Visie Ruimte en Mobiliteit onderdeel Windenergie zijn de volgende onderdelen uit de Visie ruimte en mobiliteit aangepast:

Visie Ruimte en Mobiliteit- tekst paragraaf 4.4.2 Windenergie

Visie Ruimte en Mobiliteit - kaartbijlage 17: Energietransitie

Teksten die worden geschrapt zijn doorgehaald, teksten die worden toegevoegd zijn gemarkeerd.

Voor de duurzame energievoorziening is het bieden van ruimtelijke mogelijkheden voor windenergie van groot belang. Met het oog op de verwachte klimaatveranderingen en energieschaarste is het voorzien in een groter aandeel duurzame energie urgenter geworden.

De provincie biedt ruimtelijke mogelijkheden voor windenergie. Met het rijk zijn afspraken gemaakt om in 2020 te voorzien in 735,5 MW opgesteld vermogen op land. Hiervoor zijn ‘locaties windenergie’ aangewezen. Deze locaties zijn ook vastgesteld in de verordening.

De locaties zijn het resultaat van een afweging tussen eisen vanuit windenergie en voorwaarden vanuit landschap en ruimtelijke kwaliteit. De locaties combineren windenergie met technische infrastructuur, grootschalige bedrijvigheid en of grootschalige scheidslijnen tussen land en water.

Mede door de grote omvang en ruimtelijke invloed van moderne windturbines is het van belang om deze geconcentreerd te plaatsen in daarvoor geschikte gebieden en versnippering over de hele provincie te voorkomen. Daarbij wordt voorkeur gegeven aan enkelvoudige lijnopstellingen en clusters, in samenhang met en evenwijdig aan de betreffende infrastructuur en scheidslijnen. Bestaande opstellingen binnen de ‘locaties windenergie’ kunnen ter plaatse vervangen en opgeschaald worden. In gebieden die vanuit landschappelijk, cultuurhistorisch, ecologisch of recreatief oogpunt kwetsbaar zijn, is plaatsing uitgesloten is een nadere afweging noodzakelijk waarbij gebruik wordt gemaakt van beleid en regels voor ruimtelijke kwaliteit.

De provincie verwacht van de betrokken gemeenten dat het plaatsen van windturbines binnen deze locaties windenergie mogelijk wordt gemaakt. Indien nodig zal de provincie toepassing geven aan gepast gebruik maken van haar bevoegdheden die de Elektriciteitswet biedt om de locaties windenergie mogelijk te maken.

In principe wordt voor het behalen van de windenergieopgave vastgehouden aan de eerder door Provinciale Staten vastgestelde locaties. Mochten die om technische of andere redenen niet haalbaar zijn, dan zullen locaties, die niet eerder door Provinciale Staten waren afgewezen, door de provincie alsnog moet het opnemen van nieuwe locaties worden overwogen. Daarvoor is dan aanpassing van de verordening nodig.

Ook worden nieuwe initiatieven toegestaan voor windturbines met een ashoogte van 15 meter buiten bestaand stads- en dorpsgebied en 45 meter binnen bestaand stads- en dorpsgebied of binnen het glastuinbouwgebied, voor zover dat past bij de lokale situatie. Dit is ter beoordeling van de gemeente. De provincie kan wel een zienswijze indienen indien te weinig rekening is gehouden met het omringende landschap en de cultuurhistorische, ecologische en recreatieve kwaliteiten.

Noot: Provinciale Staten hebben op 20 december 2017 besluitvorming over locatie F Entree Zuid in Hellevoetsluis uitgesteld. Voor het overige is de partiële herziening VRM Windenergie op 20 december 2017 door Provinciale Staten vastgesteld.

Wind als energiebron levert een belangrijke bijdrage aan het verduurzamen van ons energiegebruik. De gezamenlijke provincies hebben met het Rijk afgesproken om 6000 MW aan windenergie op land te realiseren in 2020. Zuid-Holland heeft de taakstelling om hiervan 735,5 MW opgesteld vermogen windenergie te plaatsen. Daarmee draagt de provincie bij aan de doelstelling van het Nationaal Energieakkoord dat 14% van de energie in 2020 duurzaam wordt opgewekt.

Samenwerking met gemeenten

Voor het overgrote deel van de Zuid-Hollandse opgave van 735,5 MW sloot de provincie convenanten met gemeenten en andere partijen. Zo is er een overeenkomst voor 150 MW in de voormalige stadsregio Rotterdam, 300 MW in het Rotterdams havengebied en 225 MW op Goeree-Overflakkee.

Eind 2013 bleek de opgave van 150 MW in de regio Rotterdam niet haalbaar te zijn met de oorspronkelijk aangewezen locaties in het convenant. De gemeenten en de provincie zijn gezamenlijk gaan zoeken naar mogelijkheden om de doelstelling te halen. Dat heeft geleid tot een nieuwe set locaties die ruimtelijk mogelijk worden gemaakt door ze op te nemen in de partiële herziening van de Visie ruimte en mobiliteit (VRM). In deze set zijn ook locaties opgenomen die al conform de vigerende VRM mogelijk zijn.

Proces langs drie sporen

Het proces om te komen tot een partiële herziening van de VRM is langs drie sporen gelopen. In het ruimtelijk spoor vallen de formele procedures om te komen tot een partiële herziening van de VRM. Hieronder valt ook het opstellen van een planMER en de formele zienswijzenprocedures. In het maatschappelijk spoor hebben gesprekken plaatsgevonden met coöperaties, maatschappelijke organisaties, gemeenten, rijksoverheid en andere belanghebbenden. Hiervoor is een klankbordgroep ingericht. Ook de informatie aan omwonenden is in dit spoor opgepakt met het organiseren van inloopavonden, versturen van nieuwsbrieven en beantwoorden van individuele vragen. Het derde spoor is het bestuurlijk spoor waarin het overleg met de gemeenten en andere overheden plaatsvindt, alsmede het periodiek informeren van Provinciale Staten.

Locaties in de voormalige stadsregio Rotterdam

In de stadsregio Rotterdam zijn 43 locaties onderzocht. Op basis van het planMER onderzoek vallen er 6 locaties af. Het gaat om de volgende locaties

• 10 Haringvlietdam Noord Verlenging vanwege technische belemmeringen. Technisch is het niet mogelijk om windturbines te realiseren op of voor het sluizencomplex;

• 26 Ahoy en 34 Schiedam A4/A20 vanwege een zeer hoog aantal gevoelige objecten binnen de geluids- en slagschaduwcontouren;

• 13 A en B Bedrijventerrein Oudeland, 14 Noorden van Bergsche Bos en 47 Polder Schieveen vanwege de bouwhoogtebeperkingen voor hoge objecten als gevolg van de nabijheid van Rotterdam The Hague Airport.

In de VRM is opgenomen dat locaties voor windenergie het resultaat zijn van een afweging tussen eisen vanuit windenergie en voorwaarden vanuit landschap en ruimtelijke kwaliteit. Uitgangspunt daarbij is de plaatsingsvisie voor windenergie in de VRM. Die combineert locaties voor windenergie met technische infrastructuur, grootschalige bedrijvigheid of grootschalige scheidslijnen tussen land en water. Onderzochte locaties die niet passen binnen deze uitgangspunten van het provinciale beleid zijn niet opgenomen in het ontwerp. Het gaat om de onderzochte locaties 6A Oostkant N57, 8 Kickersbloem, 20 Halfweg, 37 Vergulde Hand West en een deel van locatie 7 N57. Overigens zouden de locaties 13 A en B Bedrijventerrein Oudenland, 14 Noorden van Bergsche Bos en 47 Polder Schieveen ook zijn afgevallen op basis van het ruimtelijke beleid voor windenergie.

Voor de locatie 23 Donkersloot is een zogenaamde Heritage Impact Assessment uitgevoerd in verband met de nabije ligging van het werelderfgoed Kinderdijk. Uit dit onderzoek blijkt dat realisatie van windenergie op deze locatie een sterk negatieve invloed heeft op werelderfgoed Kinderdijk. De locatie zal daarom geen onderdeel uitmaken van de VRM.

Voor de locatie 4 Heinenoord ten zuiden van Barendrecht hebben Provinciale Staten eerder aangegeven dat ontwikkeling van deze locatie alleen mogelijk is als dat kan in samenhang met de ontwikkeling van de locatie Binnenmaas (die buiten de stadsregio valt). Uit diverse adviezen en de beoordeling in het planMER onderzoek blijkt dat dit lastig te realiseren is. Omdat de realisatie van de locatie Binnenmaas aannemelijk is (projectMER is afgerond en turbines zijn op deze locatie mogelijk) is besloten om de locatie Heinenoord te schrappen in de VRM.

Twee locaties buiten convenant regio Rotterdam in planMER

De locaties A12/De Balij (Pijnacker-Nootdorp) en Technopolis (Delft) zijn bij de vaststelling van de Verordening Ruimte en het Programma Ruimte in juli 2014 via zienswijzen ingebracht als mogelijke locaties voor windenergie maar destijds, op basis van een amendement in Provinciale Staten (PS), niet opgenomen. Belangrijkste reden was dat er onvoldoende informatie over deze locaties beschikbaar was om een besluit te kunnen nemen. Daarom zijn de locaties A12/De Balij en Technopolis in de regio Haaglanden zijn meegenomen in dit planMER onderzoek voor de Rotterdamse regio. Uit het onderzoek blijkt dat beide locaties geschikt dan wel geschikt te maken zijn voor windenergie. Ook passen beide locaties binnen de ruimtelijke visie voor windenergie in de VRM.

De locaties A12/De Balij en Technopolis worden echter niet in de partiële herziening VRM windenergie opgenomen. Gedurende het proces partiële herziening VRM is gebleken dat voor deze twee locaties bestuurlijk behoefte is aan een bredere regionale afweging. Daarom worden toekomstige initiatieven tot het plaatsen van windmolens op deze beide locaties beoordeeld aan de hand van de in de Energieagenda Zuid-Holland aangekondigde herziening van de plaatsingsvisie voor windenergie zodat deze daarmee onderdeel worden van een bredere regionale afweging.

Schrappen locatie Nedstaal Alblasserdam en BTO Oost

Conform de afspraak in het Programma ruimte is er voor de windenergie locatie Nedstaal in de Drechtsteden in opdracht van Gedeputeerde Staten een Heritage Impact Assessment uitgevoerd. Op basis van de resultaten van dit onderzoek is in december 2014 door Provinciale Staten besloten dat deze locatie niet geschikt is en van de kaart in de Verordening gehaald moet worden.

De locatie Bedrijventerrein-Oost (BT-Oost) in Barendrecht was één van de oorspronkelijke locaties in het convenant windenergie stadsregio Rotterdam. In december 2013 heeft de voormalige stadsregio aan de provincie meegedeeld dat deze locatie om technische redenen niet haalbaar werd geacht.

45 MW in uitvoering

Conform het convenant windenergie moet in de stadsregio 150 MW aan windenergie worden gerealiseerd in 2020. Een aantal locaties in het convenant is gerealiseerd, in aanbouw, planologische mogelijk gemaakt of er is een vergunningenprocedure gestart. De windturbines op deze locaties tellen op tot 45 MW. Dat betekent dat er nog steeds 105 MW gerealiseerd moet worden. Gebleken is dat locaties in het proces richting uitvoering kunnen afvallen of dat het aantal MW lager uitvalt dan vooraf ingeschat. Dit als gevolg van nadere detaillering in de realisatiefase op lokaal niveau en de daarbij benodigde of gewenste mitigatie. Ervaring leert inmiddels dat een risicomarge nodig is om de doelstelling van 150 MW te kunnen behalen.

Zienswijzeperiode

Op basis van het planMER-onderzoek hebben Gedeputeerde Staten een eerste keuze gemaakt en 23 locaties inclusief het onderliggende onderzoek naar de milieueffecten vanaf 17 maart 2017 ter inzage gelegd. Belanghebbenden konden gedurende 6 weken hun zienswijzen op het ontwerp kenbaar maken. De zienswijzen hebben tot enkele aanpassingen in het planMER geleid, maar locaties zijn hierdoor niet anders beoordeeld.

Voorstel door individuele gemeenten

In de gesprekken tussen gedeputeerde Bom-Lemstra en de gemeenten in de Rotterdamse regio is een voorkeur uitgesproken voor het opnemen in de VRM van een door de gemeenten zelf gedragen set aan locaties die voldoende is voor het bereiken van de in het convenant afgesproken opgave. De provincie heeft aan de gemeenten de ruimte gegeven tot het doen van voorstellen voor locaties die binnen de gemeenten bestuurlijk draagvlak hebben. De meeste gemeenten hebben hun voorstel in hun individuele zienswijze opgenomen. Drie gemeenten hebben tijdens de zienswijzeperiode nieuwe locaties aangedragen die zij - vergelijkbaar met de planMER - hebben laten onderzoeken op milieueffecten en afgestemd met de omgeving. Twee gemeenten hebben geen voorstel gedaan en willen geen windturbines toestaan binnen hun grondgebied, ondanks de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor realisatie van het convenant.

Bij het vaststellen van het ontwerpvan de VRM in februari van dit jaar hebben Gedeputeerde Staten de intentie uitgesproken om de door de gemeenten voorgestelde locaties over te nemen. Op die manier kan de provincie rekenen op medewerking van een groot deel van de gemeenten in de Rotterdamse regio bij de realisatie. Dit is nodig om de doelstelling van 735,5 MW aan opgesteld vermogen in 2020 te halen. Daarnaast heeft de provincie de medewerking van de gemeenten nodig om de doelstellingen die met het Rijk zijn afgesproken te halen. Ten slotte kunnen gemeenten die zelf de regie houden over realisatie, met initiatiefnemers in gesprek over participatie.

Definitieve keuze voor locaties windenergie in Rotterdamse regio

Gedeputeerde Staten zetten deze intentie door in hun voorstel aan Provinciale Staten voor de definitieve keuze voor de locaties voor windenergie en nemen de set locaties uit het voorstel van de gemeenten als vertrekpunt. Gedeputeerde Staten vullen deze aan met de locaties uit het ontwerp van de VRM in de gemeenten die niet met een voorstel zijn gekomen. Dit is conform de wens die de bestuurders in de Rotterdamse regio eerder hebben uitgesproken en in hun zienswijzen veelal hebben herhaald. Het gaat hierbij om een set van 17 locaties met een plaatsingspotentieel van 117-132 MW in 2020. Daarnaast is er een aantal locaties in deze set die na 2020 gerealiseerd kan worden. Deze locaties tellen op tot een extra 18 MW.

Realisatiestrategie

De provincie wil na vaststelling van de partiële herziening van de VRM in Provinciale Staten samen met de gemeenten zo snel mogelijk overgaan tot realisatie. Uitgangspunt blijft dat de gemeenten voor de initiatiefnemers het eerste aanspreekpunt zijn voor het bestemmen van de locatie en voor het verlenen van de vergunning bij een locatie van minder dan 5 MW windenergie. De provincie is bereid om de bevoegdheid voor de vergunningverlening van grotere windlocaties over te dragen aan de gemeenten of de inpassing van windenergie voor een locatie op zich te nemen als dit tot een snelle realisatie leidt. Daarnaast wil de provincie gemeenten ondersteunen bij de realisatie met bijvoorbeeld initiatieven om kennis te delen.

Energietransitie

Wind als energiebron levert een belangrijke bijdrage aan het verduurzamen van ons energiegebruik. De gezamenlijke provincies hebben met het Rijk afgesproken om 6000 MW aan windenergie op land te realiseren in 2020. Zuid-Holland heeft de taakstelling om hiervan 735,5 MW opgesteld vermogen windenergie te plaatsen. Daarmee draagt de provincie bij aan de doelstelling van het Nationaal Energieakkoord dat 14% van de energie in 2020 duurzaam wordt opgewekt.

Samenwerking met gemeenten

Voor het overgrote deel van de Zuid-Hollandse opgave van 735,5 MW sloot de provincie convenanten met gemeenten en andere partijen. Zo is er een overeenkomst voor 150 MW in de voormalige stadsregio Rotterdam, 300 MW in het Rotterdams havengebied en 225 MW op Goeree-Overflakkee.

ln de Verordening Ruimte 2014 en het Programma Ruimte, onderdeel van de Visie ruimte en mobiliteit (VRM) en vastgesteld juli 2014, is een aantal locaties voor windenergie door de provincie vastgelegd. De provincie geeft hiermee invulling aan haar afspraken met het Rijk om in 735,5 MW windvermogen op land ruimtelijk mogelijk te maken. De locaties zijn opgenomen op kaart 10 van de Verordening Ruimte.

ln het Hoofdlijnenakkoord 2015-2019 is nogmaals bevestigd dat de provincie uitvoering geeft aan de ruimtelijke inpassing van de met het Rijk overeengekomen opgave voor windenergie op land.

Doel van deze partiële herziening van de VRM is het opnemen van geschikte locaties voor windenergie in de Verordening Ruimte 2014 en het Programma Ruimte.

In een convenant met de partners in de stadsregio Rotterdam (gemeenten, NWEA, de Zuid-Hollandse Milieufederatie en het Havenbedrijf) is de doelstelling opgenomen om 150 MW windenergie te realiseren in 2020. De in het convenant afgesproken te realiseren en potentiële locaties voor windenergie zijn in januari 2013 vastgelegd in de actualisatie Provinciale Structuur Visie (PSV) 2012 en op 9 juli 2014 overgenomen in de Verordening ruimte 2014 behorend bij de VRM. Daarnaast was in het convenant een aantal studielocaties opgenomen waarvoor nog nader onderzoek nodig was. Deze studielocaties zijn niet opgenomen in de Verordening ruimte.

Eind 2013 bleek de opgave van 150 MW in de stadsregio niet haalbaar te zijn met de oorspronkelijk aangewezen locaties in het convenant. De stadsregio, de gemeenten en de provincie zijn gezamenlijk gaan zoeken naar mogelijkheden om de doelstelling te halen. Dit heeft in 2014 geresulteerd in een projectplan dat eind 2014 door de regionale portefeuillehouders (voormalig overleg GROM - Groen, Ruimtelijke Ordening en Milieu) is vastgesteld. Het projectplan leidde tot een onderzoek naar alternatieve locaties. Op basis van een technisch belemmeringenonderzoek, een workshop met alle gemeenten, een marktconsultatie en een uitvraag naar burgerinitiatieven is vervolgens een groslijst met potentiële locaties windenergie samengesteld.

Voor de partiële herziening is categorie D22.2 uit het Besluit milieueffectrapportage (gebaseerd op de Wet milieubeheer) van toepassing waarin staat dat voor een ruimtelijk plan een planMER moet worden opgesteld indien het plan kaders stelt voor windparken met een gezamenlijk vermogen van meer dan 15 MW en/of 10 windturbines. Omdat het hier gaat om verschillende locaties met een gezamenlijk vermogen van meer dan 15 MW, is besloten een planm.e.r.-procedure te doorlopen. Het doel van de planm.e.r.-procedure is om milieubelangen naast andere belangen een volwaardige rol te laten spelen bij de besluitvorming. De procedure van de m.e.r. is voorgeschreven op grond van nationale en Europese wetgeving, indien sprake is van activiteiten met potentieel aanzienlijke milieueffecten.

Provinciale Staten (PS) hebben in september 2015 de startnotitie en het startdocument voor het planm.e.r. vastgesteld. Op het startdocument zijn meer dan 4000 zienswijzen ontvangen. Gedeputeerde Staten (GS) hebben op 10 mei 2016 het Advies Reikwijdte en Detailniveau (ARD), inclusief Nota van Beantwoording, vastgesteld. Ook Provinciale Staten hebben juni jl. nog uitvoerig gediscussieerd over de opzet van het planMER, en met name over het draagvlak voor een aantal individuele locaties. Provinciale Staten hebben uiteindelijk zelf geen locaties toegevoegd danwel locaties van de lijst met onderzoekslocaties afgehaald. Moties hiertoe zijn verworpen.

In Provinciale Staten is besproken of gemeenten zelf nog locaties kunnen aandragen, zoals de gemeenten op Voorne-Putten hebben verzocht. Gedeputeerde Staten willen gemeenten de ruimte bieden onderzoek te doen naar locaties op voorwaarde dat ze zelf het publieke proces moeten doorlopen om gedragen locaties bij de provincie in te kunnen dienen. Locaties moeten ook minimaal op een gelijk kwalitatief niveau worden onderzocht als het provinciale planMER. Het moment waarop gemeenten bij de provincie een locatie kunnen aandragen is op het moment dat het ontwerp van de VRM herziening wind en de planMER ter inzage liggen (voorjaar 2017). De gemeenten Nissewaard (locatie Landtong-Plaatweg/Brielse Maasdijk Oost), Rotterdam (uitbreiding locatie 33, Landtong Rozenburg) en Lansingerland (uitbreiding locatie 12 (15 en 16) Prisma/Bleizo) hebben van deze mogelijkheid gebruik gemaakt.

VRM-locaties in uitvoering

Conform het convenant windenergie moet in de stadsregio 150 MW aan windenergie worden gerealiseerd. Een aantal locaties in het convenant is gerealiseerd, in aanbouw, planologische mogelijk gemaakt of er is een vergunningenprocedure gestart. Het gaat om de volgende locaties:

• Ridderkerk – Nieuw Reijerwaard: 9 MW

• Vlaardingen – Groote Lucht: 6 MW

• Capelle - Rivium: 3 MW

• Rotterdam - Nieuwe Waterweg: 24 MW

• Westvoorne – Noordzeeboulevard: 3 MW (onderdeel van groter windpark dat deels ook onder Havenconvenant valt).

Het bovenstaande telt op tot 45 MW op te realiseren locaties. Dat betekent dat er nog steeds 105 MW gerealiseerd moet worden.

Bij de bespreking van de startnotitie en stardocument in september 2015 in Provinciale Staten zijn VRM-locatie Bedrijventerrein Oost in Barendrecht en studielocatie Beneluxster Rotterdam geschrapt (Zie brief gedeputeerde Bom-Lemstra aan Provinciale Staten d.d. 16 september 2015 met kenmerk PZH-2015-527976583)

Bedrijventerrein Oost (A15) - Barendrecht (oud)

De locatie Bedrijventerrein-Oost in Barendrecht was een van de oorspronkelijke locaties in het convenant windenergie van de stadsregio Rotterdam. In december 2013 heeft de (voormalige) stadsregio bij de provincie gemeld dat deze locatie – samen met de studielocatie Beneluxster Rotterdam – om technische redenen niet haalbaar werd geacht. Dit was een van de redenen dat de opgave van 150 MW met de oorspronkelijke locaties niet gehaald kon worden. Deze locatie Bedrijventerrein-Oost (A15) dient uit de VRM geschrapt te worden. Een van de onderzochte alternatieve locaties in de planMER is Oost 2 (diagonaal op het bedrijventerrein).

Beneluxster - Rotterdam

Evenals de oorspronkelijke locatie Bedrijventerrein-Oost Barendrecht werd de studielocatie Beneluxster Rotterdam door de stadsregio Rotterdam niet haalbaar geacht. In het startdocument voor het planMER is vervolgens de (aangrenzende) alternatieve locatie Bos Valckestein/Beneluxplein in de gemeente Albrandswaard opgenomen. Tijdens de zienswijzenperiode van het startdocument voor de planMER bleek dat een aantal ontwikkelaars mogelijkheden zagen in de locatie. Deze partijen hebben verzocht het onderzoeksgebied naar het zuidwesten uit te breiden. De onderzoekslocatie is vervolgens verruimd (deels op grondgebied van de gemeente Rotterdam) en als zodanig vastgesteld in het Advies Reikwijdte en Detailniveau met de naam ‘Beneluxplein’. Bij de definitieve afbakening van dit onderzoeksgebied in het planMER op basis van logische landschapskenmerken is de oorspronkelijke studielocatie Beneluxster weer deel gaan uitmaken van het onderzoeksgebied.

Gebleken is dat locaties in de realisatiefase alsnog kunnen afvallen of dat het aantal MW lager uitvalt dan vooraf ingeschat. Dit als gevolg van nadere detaillering op lokaal niveau en de daarbij benodigde en/of gewenste mitigatie. Ervaring leert inmiddels dat een risicomarge nodig is om de doelstelling van 150 MW te kunnen behalen.

Bij de vaststelling van de Verordening Ruimte en het Programma Ruimte in 2014 zijn op basis van een amendement van Provinciale Staten, drie potentiële locaties buiten de voormalige stadsregio Rotterdam niet opgenomen in afwachting van nadere onderbouwing. Ook voor de locatie Alblasserdam liep nog een onderzoek.

Locaties in Pijnacker-Nootdorp, Delft en Westland

Naast de locaties in de gemeenten van de voormalige stadsregio Rotterdam is tijdens het proces tot besluitvorming rond de VRM in 2014 een drietal nieuwe locaties benoemd. Het gaat om de locaties A12/De Balij (gemeente Pijnacker-Nootdorp), Technopolis (gemeente Delft) en ABC Westland (gemeente Westland).

De locatie ABC Westland is niet onderzocht in het kader van de planMER. Naar aanleiding van een verkenning naar mogelijk draagvlak voor windenergie in de omgeving van de locatie heeft de initiatiefnemer ABC-Westland B.V. de provincie schriftelijk laten weten het voornemen tot het plaatsen van windturbines in te trekken. Zoals besproken tijdens de vergadering van Provinciale Staten in juni 2016 hebben Gedeputeerde Staten besloten deze locatie om genoemde reden niet mee te nemen in het MER-onderzoek.

De locaties A12 Pijnacker-Nootdorp en Technopolis zijn wel in de planMER meegenomen.

Schrappen locatie Nedstaal Alblasserdam

Voor de locatie Nedstaal-Alblasserdam is, gelet op het in de VRM opgenomen aandachtspunt voor de locatie Nedstaal in relatie tot het nabijgelegen werelderfgoed Kinderdijk, een Heritage Impact Assessment (HIA) uitgevoerd. Uit dit onderzoek blijkt dat windenergie op de locatie te veel impact heeft op de kernkwaliteiten van het werelderfgoed. Gelet op deze conclusie hebben Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten voorgesteld voor de locatie Nedstaal geen inpassingsplan vast te stellen en de locatie bij de eerstvolgende herziening van de VRM te schrappen. Met dit voorstel hebben Provinciale Staten december 2014 ingestemd. Deze wijziging wordt in deze partiële herziening geëffectueerd.

Het proces om te komen tot een partiële herziening van de VRM volgt drie sporen:

1. een ruimtelijk spoor met de formele procedures om te komen tot een partiële herziening van de VRM. Naast de ruimtelijke ordeningsprocedure valt hieronder ook het opstellen van een planMER;

2. een maatschappelijk spoor waarin gesprekken met coöperaties, klankbordgroep en informatie aan bewoners plaatsvinden;

3. een bestuurlijk spoor waarin het overleg met de gemeenten en andere overheden plaatsvindt, alsmede het periodiek informeren van Provinciale Staten.

Figuur 3.1 Processchema met de planning van de 3 sporen

Het ruimtelijk spoor omvat de formele procedures voor de partiële herziening van de Visie ruimte en mobiliteit, die nodig is voor de invulling van een deel van de opgave voor windenergie. De alternatieve locaties in de voormalige stadsregio Rotterdam en de 2 nieuwe locaties buiten de stadsregio Rotterdam zijn middels een planmilieueffectrapport (planMER) onderzocht op geschiktheid. De windenergielocaties moeten uiteindelijk een plaats krijgen in de Verordening ruimte en het Programma ruimte. Definitieve besluitvorming hierover vindt plaats in Provinciale Staten.

Het doel van de plan-m.e.r.-procedure is om het milieubelang, naast andere belangen, een volwaardige rol te laten spelen bij de besluitvorming. Het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Zuid-Holland is de initiatiefnemer om de locaties op te nemen in een partiële herziening van de VRM en is daarmee verantwoordelijk voor het opstellen van het planmilieueffectrapport (planMER). Het planMER dient als onderbouwing voor de besluitvorming over de partiële herziening VRM.

Figuur 3.2 Plan- m.e.r.- procedure

Het planMER geeft belangrijke informatie over de omgevingseffecten van windturbines op de verschillende potentiële windlocaties en daarmee over de geschiktheid van locaties. Naast geluid, slagschaduw en veiligheid is ook gekeken naar de invloed op ecologie (flora,fauna en beschermde natuurgebieden), landschap, recreatie, cultuurhistorie en archeologie. Ook de onderlinge samenhang tussen locaties is onderzocht.

Op basis van de effecten per locatie zijn de conclusies per aspect (leefomgeving, ecologie, landschap, veiligheid etc.) opgesteld en gegroepeerd. Daarbij is steeds de mate van kansrijkheid van de onderzoeksgebieden op het desbetreffende aspect aangegeven. Per aspect is aangegeven wat onder mate van kansrijkheid van gebieden wordt verstaan. In principe zijn gebieden:

• Kansrijk: indien er geen of weinig effecten verwacht worden of er eventueel kleine mitigerende maatregelen nodig zijn om effecten weg te nemen of te verminderen;

• Mogelijk kansrijk: indien er een negatief effect verwacht wordt dat weggenomen of verminderd kan worden met mitigerende maatregelen. Deze effecten en bijbehorende mitigerende maatregelen zijn aandachtspunten voor het vervolgstadium;

• Weinig kansrijk: indien er een groot effect of belemmering verwacht wordt dat niet of alleen met grote inspanning mitigeerbaar is.

De optelsom van de kansrijkheid per aspect leidt tot een oordeel over de geschiktheid van een gebied voor windenergie. Daarbij maakt het planMER onderscheid tussen ‘geschikt’, ‘geschikt onder voorwaarden’ en ‘niet geschikt’.

Vanaf 17 maart 2017 heeft het ontwerp van de partiële herziening VRM windenergie inclusief het bijbehorende onderzoek naar de milieueffecten (planMER) zes weken ter inzage gelegen. In de periode van 29 maart tot en met 11 april 2017 zijn zes inloopavonden georganiseerd, verspreid over de regio. Op de avonden konden belanghebbenden en geïnteresseerden vragen stellen over alle locaties. De avonden zijn goed bezocht door in totaal circa 500 bezoekers.

De provincie heeft bijna 2000 zienswijzen over het ontwerp van de partiële herziening VRM en het bijbehorende milieueffectonderzoek ontvangen. Het aantal unieke zienswijzen bedraagt 388. Hiervan is het merendeel van inwoners afkomstig, naast zienswijzen van gemeenten, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Onderwerpen die in de zienswijzen worden aangehaald gaan veelal over geluid, slagschaduw, landschap, natuur en recreatie.

In de Nota van Beantwoording (NvB) zijn deze 388 unieke zienswijzen beantwoord. De zienswijzen hebben op een aantal punten tot een wijziging van de ontwerp-stukken geleid:

1. De provincie heeft de gemeenten de mogelijkheid gegeven om met een voorstel te komen voor locaties windenergie. Conform bestuurlijke afspraak volgt de provincie dit voorstel. Het gaat daarbij om de volgende onderdelen:

• De provincie neemt de uitbreiding van locatie I Prisma/Bleizo (12,15 en 16) met het Noordelijke deel van de Overbuurtsche polder In Lansingerland over op kaart 10 Windenergie van de Verordening ruimte. Hetzelfde geldt voor de nieuwe locatie Plaatweg in Nissewaard en uitbreiding van de bestaande windlocatie Landtong Rozenburg in Rotterdam. De in opdracht van de gemeenten uitgevoerde onderzoeken naar de uitbreiding van deze locaties worden integraal onderdeel van het planMER;

• De locaties Beerenplaat, Zuidland, Rivium 1 en 2, Hoek van Holland en Broekpolder wordt niet opgenomen in de partiële herziening van de VRM voor windenergie;

• De noordzijde (zeezijde) van de Haringvlietdam zal als bestaande VRM-locatie worden geschrapt. De zuidzijde (Haringvlietzijde) van de dam, blijft mogelijk voor windenergie;

2. Een aantal ruimtelijke onderwerpen ontbrak in de beoordeling in het planMER. Deze zijn als volgt toegevoegd:

• de minicamping in Oudenhoorn en de natuurcamping in Zuidland zijn in het planMER aanvullend genoemd onder recreatie;

• de wijk Leonidas bij de locaties Rivium is aan de beoordeling in het MER toegevoegd;

• de nieuwe woonwijk rondom het stationsgebied in Vlaardingen wordt toegevoegd aan de autonome ontwikkelingen.

Het planMER is op die onderdelen aangepast. Die heeft overigens in geen van de gevallen tot een andere beoordeling van de milieueffecten geleid;

3. In de zienswijzen zijn veel opmerkingen gemaakt over cumulatie van geluid. In deel A van het planMER is het onderdeel ‘cumulatie’ verduidelijkt. Bij locaties waar kans op cumulatieve effecten voor geluid bestaat, wordt aangegeven dat het windturbinegeluid onder bepaalde omstandigheden minder impact kan hebben vanwege andere geluidsbronnen in de omgeving. In alle hoofdstukken van het planMER waarbij in onderzoeksgebieden sprake is van cumulatie van geluid is onder het onderdeel cumulatie van geluid een zin over ‘wegvallen van geluid’ vervangen. Dit heeft geen invloed op de beoordeling van het onderdeel geluid in het planMER;

4. Kleinere aanpassingen, zoals:

• Aandachtspunt in VRM ten aanzien van de Blankenburgtunnel en het kwaliteitsplan voor de locatie Oeverbos Vlaardingen/Maassluis;

• Onjuistheden over de extern veiligheid van nieuwe 380kV-verbinding bij Prisma/Bleizo.

Het planMER is op die onderdelen aangepast. Die heeft overigens in geen van de gevallen tot een andere beoordeling van de milieueffecten geleid.

De inhoudelijke vereisten aan een m.e.r. (procedure) zijn vastgelegd in hoofdstuk 7 van de Wet milieubeheer. Dat houdt samengevat in dat een milieueffectrapport (MER) wordt opgesteld om de (mogelijke) effecten van het windpark op de leefomgeving, natuur en landschap van het omliggende gebied voor de afweging daarvan bij besluitvorming, in beeld te brengen.

De Commissie m.e.r. is om een tussentijds advies op het concept van het planMER gevraagd, nog voordat deze ter inzage ging. De provincie heeft de adviezen van de commissie verwerkt in het planMER. De Commissie voor de milieueffectrapportage (m.e.r.) heeft het uiteindelijke planMER in mei 2017 beoordeeld. De commissie vindt dat het rapport een goede basis biedt om een besluit te nemen over het al of niet opnemen van de onderzochte vestigingslocaties voor windturbines in de VRM. Het advies van cie.m.e.r. is als bijlage bij dit voorstel opgenomen.

Het maatschappelijk spoor bestaat uit gesprekken met coöperaties, klankbordgroepen en het informeren en betrekken van de omgeving van de zoeklocaties, zoals bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties.

Informatieavonden

Strategische uitgangspunten voor de communicatie in 2016 waren een eenduidige, actuele en feitelijke informatievoorziening. Na vaststelling door Provinciale Staten van de opzet van het milieueffectonderzoek (startdocument planMER) in het najaar van 2015 zijn er gedurende de zienswijzenperiode 12 informatieavonden in de regio Rotterdam en in de gemeenten Delft, Westland en Pijnacker-Nootdorp georganiseerd om hieraan tegemoet te komen.

In totaal hebben 670 mensen de avonden bezocht. De informatiebijeenkomsten zijn wisselend bezocht. Er waren avonden met enkele bezoekers, zoals in Lansingerland, Schiedam, Vlaardingen, Delft en Krimpen aan den IJssel. Daar was het sentiment ten opzichte van windenergie overwegend neutraal tot positief. De weerstand tegen windenergie was groter op de drukbezochte avonden in Spijkenisse, Hellevoetsluis, Ridderkerk, Barendrecht en Zoetermeer.

De inspraak was gericht op de opzet en reikwijdte van het nog op te stellen milieueffectonderzoek. Aangezien in het Startdocument PlanMER over de te onderzoeken locaties voor windenergie in Zuid-Holland onder meer de locatie A12/De Balij (Pijnacker-Nootdorp) niet goed op de kaart stond, heeft de provincie besloten de zienswijzentermijn voor deze locatie met vier weken te verlengen. Begin januari 2016 is er een extra informatiebijeenkomst in Zoetermeer georganiseerd.

In de periode van 29 maart tot en met 11 april 2017 zijn zes inloopavonden georganiseerd in het kader van het ontwerp van de VRM en de bijbehorende planMER. De inloopavonden vonden verspreid over de regio plaats. Op de avonden konden belanghebbenden en geïnteresseerden vragen stellen over alle locaties. De avonden zijn goed bezocht door in totaal circa 500 bezoekers.

Gesprekken coöperaties

In december 2015 en maart 2016 zijn twee externe bijeenkomsten gehouden over de mogelijke rol van lokale initiatieven en coöperaties bij de realisering van windenergie en andere vormen van duurzame energie). Dit heeft zijn weerslag gekregen in de Energieagenda (Meer informatie op: www.energieagendazuidholland.nl)

In het herzieningsproces van de VRM is de inbreng van belangen en standpunten van de coöperaties verder geborgd via deelname van de overkoepelende organisatie van windcoöperaties (RescoopNL) in de Klankbordgroep. Inmiddels is in de voormalige stadsregio een aantal coöperaties actief danwel in oprichting rond mogelijke windlocaties. Soms worden deze actief ondersteund door de gemeente (bv. Vlaardingen en Lansingerland).

Ondersteuning lokale initiatieven

Om de lokale initiatieven te ondersteunen bij hun professionalisering, heeft de provincie verkend in hoeverre een nieuw op te richten Zuid-Hollandse entiteit van toegevoegde waarde zou zijn. Tijdens deze verkenning concludeerden de partijen(RescoopNL, Natuur en Milieufederatie ZH en PZH) dat beter aangesloten zou kunnen worden bij de ontwikkelingen die er van onderop al zijn. De afgelopen maanden zijn twee dingen duidelijker geworden:

• dat de lokale energie-initiatieven alle opwekkingsvormen (waaronder windenergie) en besparing van energie als één opgave zien;

• dat behoefte is aan kennis over financieel-juridische zaken en aan concreet projectmanagement.

De provincie is nu aan het onderzoeken op welke manier ondersteund kan worden zonder eigenaarschap weg te nemen aan de basis. Sowieso maken deze partijen deel uit van de Community of Practice (lerend netwerk) en kunnen lokale initiatieven gebruik maken van de subsidieregeling Lokale initiatieven energietransitie.

Klankbordgroepen

Er zijn voor deze partiële herziening van de VRM twee klankbordgroepen actief: één voor de Rotterdamse regio en één voor de locatie A12/De Balij.

Rotterdamse regio - Voor de voormalige stadsregio is in het najaar van 2015 een klankbordgroep ingesteld onder leiding van de externe voorzitter Dirk Louter. Deze klankbordgroep heeft in eerste instantie een informatie- en uitwisselingsfunctie tussen de deelnemers en de provincie. Ook heeft de klankbordgroep een (oriënterende) afstemmingsfunctie tussen de deelnemende partijen. Vanuit de klankbordgroep worden reacties en feedback gegeven richting de provincie over keuzes en afwegingen die in het proces tot de partiële herziening VRM aan de orde komen. De groep is in de periode 2015-2017 in totaal 7 keer bij elkaar geweest. Naar aanleiding van het verschijnen van het concept-planMER is in september 2016 een zogenaamde Brede Klankbordgroep gehouden met een groot aantal betrokken partijen en stakeholders. Tijdens deze bijeenkomst is plenair en gebiedsgericht gesproken over de concept planMER

Uit de inhoudelijke reacties en feedback van de klankbordgroep zijn twee rode draden te halen:

1. Belang van helderheid, uitlegbaarheid en transparantie in de verschillende onderdelen van het onderzoeks- en afwegingsproces van de partiële herziening VRM. Hier is invulling aan gegeven door voor belangrijke besluitvorming met de klankbordgroep te spreken, het concept planMER vrij te geven voor consultatie en het organiseren van een brede klankbordgroep over de concept planMER en het ontwerp van de VRM. Daarnaast is een aparte webpagina aangemaakt en komt regelmatig een nieuwsbrief uit.

2. Belang om uiteindelijk tot een brede en gedragen afweging van locaties te komen, door meer elementen daarbij te betrekken dan vanuit alleen een ‘technische’ milieubenadering of een ‘mechanisch-juridische’ aanpak. Dit vanwege zowel het draagvlak (bestuurlijk en maatschappelijk) als vanwege een realistische uitvoering (economische haalbaarheid, tempo e.d.).

Hier is invulling aan gegeven door op basis van het planMER een realistische inschatting per locatie te maken en een set op te nemen in het planMER deel D die uit gaat van bestuurlijk draagvlak in de gemeenten. Economische haalbaarheid is hierin niet meegenomen omdat de informatie die daarvoor noodzakelijk is niet in deze fase beschikbaar is, maar pas in de projectfase.

De externe voorzitter heeft een eigen rapportage opgesteld waarin hij de bevindingen van de klankbordgroep toelicht. Deze rapportage is als bijlage bijgevoegd.

Na het opleveren van het eindrapport, bedoeld als input voor de keuze voor de locaties in het ontwerp van de VRM, is de klankbordgroep in februari 2017 bij elkaar geweest om de zienswijzeperiode te bespreken en de ondersteuning aan gemeenten bij de realisatie van windenergie. Dit heeft geleid tot een speciale bijeenkomst voor gemeenten in april.

In de klankbordgroep van september 2017 is gesproken over de intentie van GS om de handreiking van de gemeenten te volgen en welke gevolgen dit heeft voor de realisatie van windenergie. In de klankbordgroep is het voorstel gedaan om onder de vlag van het convenant tot uitvoeringsafspraken te komen en deze bestuurlijk vast te stellen.

A12/De Balij - Voor de locatie A12/De Balij is, mede op aandringen vanuit de Statencommissie Ruimte & Leefomgeving, een eigen klankbordgroep opgericht. Hierin hadden zitting de gemeenten Pijnacker-Nootdorp en Zoetermeer, de actiegroep Balij Windmolenvrij, lokale natuur- en milieuorganisaties, de Zuid-Hollandse Natuur- en Milieufederatie en Staatsbosbeheer. Deze klankbordgroep heeft 4 maal vergaderd. Hierin is uitgebreid gesproken en informatie gedeeld over geluid, slagschaduw, ecologische aspecten, recreatie en veiligheid. De externe voorzitter, Fon ten Theij, heeft in november 2016 zijn bevindingen vastgelegd in een rapportage aan de provincie. Deelnemers aan de klankbordgroep namens omwonenden, lokale natuurorganisaties en gebruikers concluderen dat er veel ‘showstoppers’ zijn, zoals de aanwezige en zich steeds ontwikkelende natuurwaarden, de risico’s van de hogedrukgasleiding, de invloed op recreatie, het welbevinden en gezondheid van de omwonenden en gebruikers in het gebied en het ontbreken van maatschappelijk draagvlak. De initiatiefnemers in het gebied geven aan dat de planMER laat zien dat windenergie in het gebied niet onmogelijk is in het gebied. Zij achten het waard om deze locatie verder te onderzoeken mits de provincie de ocatie aanwijst als geschikt.

Ook deze rapportage is als bijlage bij deze notitie gevoegd.

Bestuurlijk overleg Stadsregio

Aan dit overleg nemen deel de gemeenten van de Alliantie Duurzaam Rijnmond, Rotterdam, het Waterschap Hollandse Delta, het Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard, Rijkswaterstaat en de Provincie Zuid-Holland.

In het overleg op 3 oktober 2016 zijn de resultaten uit het concept-planMER toegelicht en besproken. Gemeenten hebben tijdens dit overleg aangegeven de resultaten onderling te willen bespreken en tevens voorgesteld een gezamenlijk voorstel (“handreiking”) voor locaties windenergie bij de provincie neer te leggen. De resultaten uit dit gemeentelijk initiatief zijn tijdens een volgend bestuurlijk overleg op 18 november besproken. Daar is gezamenlijk geconstateerd dat de ingediende handreiking niet door alle gemeenten is onderschreven en tevens onvoldoende locaties biedt om aan de opgave te kunnen voldoen. Gedeputeerde Bom-Lemstra heeft, samen met de voorzitter van het bestuurlijk overleg, de heer van Belzen, een brief gestuurd naar de gemeenten met een oproep om op korte termijn met een aanbod te komen waarmee de gezamenlijk afgesproken doelstelling van 150 MW windenergie in 2020 binnen bereik komt.

Hoewel de handreiking in december 2016 is aangescherpt, voldeed de handreiking niet volledig aan de afgesproken eisen dat het aantal MW optelt tot 105, dat deze tevens een risicomarge van minimaal 30 MW bevat en deze in de raad is besproken. In januari 2017 besprak de gedeputeerde de aangepaste handreiking met de gemeenten. In dit bestuurlijk overleg heeft de gedeputeerde aangegeven dat wat er op dat moment lag onvoldoende was en de gemeenten de ruimte gegeven om in hun individuele zienswijzen locaties voor te stellen die binnen de gemeenten bestuurlijk draagvlak hebben. De locaties die volgens het planMER geschikt waren en die passen in de plaatsingsvisie windenergie in de VRM, sluiten de locaties waar de voorkeur van de gemeenten naar uitgaat, niet uit. Daarom hebben Gedeputeerde Staten begin 2017 23 locaties als ontwerp van de VRM vrijgegven voor de inspraak. Bij het vaststellen van het ontwerp van de VRM in februari van dit jaar hebben Gedeputeerde Staten de intentie uitgesproken om de door de gemeenten voorgestelde locaties over te nemen.

Begin september heeft gedeputeerde Adri Bom Lemstra de definitieve locatiekeuze, die zij aan Gedeputeerde Saten en Provinciale Staten gaat voorleggen, besproken met de bestuurders van de gemeenten. In dat overleg is ook de realisatiestrategie aan de orde geweest.

Bestuurlijk overleg A12/De Balij

Voor de locatie A12/De Balij heeft twee keer constructief overleg plaatsgevonden tussen de wethouders van de gemeenten Pijnacker-Nootdorp en Zoetermeer en de gedeputeerde. De gemeenten zetten vraagtekens bij het draagvlak voor de locatie A12/De Balij.

Technopolis

Gemeente Delft heeft van het begin af aan positief gestaan tegenover de locatie 44 Technopolis. Hierdoor was er geen aanleiding voor bestuurlijk overleg. Daarnaast is er geen sprake van brede maatschappelijke weerstand in de omgeving die (bijvoorbeeld) het instellen van een klankbordgroep rechtvaardigt.

de partiële herziening van de VRM worden op basis van onder meer de planMER, locaties voor windenergie vastgelegd. De set van locaties die wordt vastgelegd heet in m.e.r.-termen het voorkeursalternatief (VKA). Het zijn de locaties die in de partiële herziening VRM ter inzage worden gelegd. De op te nemen locaties zijn voor de provincie een afweging tussen de eisen vanuit windenergie en voorwaarden vanuit landschap en ruimtelijke kwaliteit. Om tot een VKA te komen, is een aantal verschillende sets van locaties beoordeeld.

Figuur 4.1 Schematische weergave van MER naar ontwerp VRM

De provincie had twee ‘sets van locaties’ voor ogen die de basis vormen voor het ontwikkelen van het VKA:

• Set 1: alle locaties die op basis van de uitkomsten van het planMER geschikt zijn voor de ontwikkeling van windenergie.

• Set 2: alle locaties die op basis van de uitkomsten van het planMER geschikt zijn en daarnaast voldoen aan de ruimtelijke en landschappelijke plaatsingscriteria voor windenergie uit het provinciale beleid (vastgelegd in de Visie ruimte en mobiliteit). Dit betreft:

  • Aansluiten bij technische infrastructuur; windenergie langs grote infrastructurele lijnen;

  • Aansluiten bij grootschalige bedrijventerreinen; windenergieopstellingen sluiten aan bij bebouwingscontouren en gebieden met economische dynamiek;

  • Aansluiten bij grootschalige scheidslijnen land-water; windenergieopstellingen staan op plekken waar water en land elkaar ontmoeten en in zones gekoppeld aan grootschalige infrastructuur (bijv. dammen en dijken).

De locaties buiten de stadsregio (44 Technopolis en 45 A12/De Balij) zijn onderdeel van de twee sets.

De keuze voor de locaties in de VRM wordt onder andere gemaakt op basis van de conclusies uit het planMER en de plaatsingsvisie van de VRM. Ook niet-milieuargumenten, zoals bestuurlijk-maatschappelijke argumenten, spelen voor de provincie mee in de keuze welke locaties zij opneemt in de VRM.

Na beoordeling van de bovengenoemde twee sets hebben Gedeputeerde Staten set 2 als basis genomen voor het ontwerp VRM en een intentie uitgesproken om de door de gemeenten voorgestelde locaties over te nemen. Een aantal locaties zijn daarmee afgevallen. In 4.5 onderbouwt zij haar keuze om locaties te laten afvallen.

In de m.e.r.-procedure beoordeelt het bevoegd gezag of het milieubelang een juist gewicht heeft in de besluitvorming. Het planMER levert daarvoor de benodigde informatie. Het planMER moet voldoen aan de eisen die hoofdstuk 7 van de Wet milieubeheer stelt, aan het door GS vastgestelde advies reikwijdte en detailniveau (ARD d.d. 10 mei 2016) en aan het tussentijdse toetsingsadvies van de commissie m.e.r. (oktober 2016). De DCMR vervult de rol van bevoegd gezag m.e.r. voor de provincie Zuid-Holland. In deze rol geeft de DCMR Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten advies over de mate waarin het planMER het besluit onderbouwt. De DCMR trekt de volgende conclusies:

De provincie heeft de adviezen van de DCMR uit januari 2017 opgevolgd. Dit heeft er toe geleid dat:

1. In de Nota van Beantwoording is toegelicht welke overheid, welke effecten nader zal onderzoeken in de uitvoeringsfase en bij welke procedure dit hoort. Op die manier geeft de provincie aan burgers en andere belanghebbenden inzicht hoe de aandachtspunten voor de uitwerking, in de projectfase, ingevuld kunnen worden. Deze aandachtspunten zijn in tabel 4.4 van de Nota van Toelichting bij de partiële herziening per locatie beschreven.

2. De provincie heeft in de samenvatting van het aangepaste planMER overzichtstabellen opgenomen. In die overzichtstabellen wordt per locatie inzicht gegeven in de volgende zaken: 1) de effecten, 2) het realistisch plaatsingspotentieel en 3) de geschiktheid voor windenergie. Daarnaast heeft de provincie een leeswijzer toegevoegd aan het document. Het planMER blijft gezien de opzet en haar omvang een lastig te lezen document. Met deze toevoegingen is de toegankelijkheid zeker verbeterd.

De DCMR concludeert dat het planMER, inclusief de aanpassingen ten opzichte van de ontwerpfase, voldoet aan de inhoudelijke eisen uit de Wet milieubeheer en het Advies Reikwijdte en Detailniveau en dat de aandachtspunten uit eerdere adviezen m.b.t. de doorwerking van het planMER in de besluitvorming voldoende zijn verwerkt. De DCMR is daarom akkoord met de vaststelling van het planMER als onderbouwing van het voorliggende besluit.

Het planMER, maar ook opmerkingen uit de klankbordgroepen, geeft voor een aantal locaties aanleiding om de begrenzing aan te passen. In een aantal gevallen gaat het om het samenvoegen van locaties, in andere gevallen om het verkleinen van de locatie.

Voorafgaand aan de beoordeling van de sets is een aantal onderzoeksgebieden samengevoegd. Dit is gebeurd voor gebieden die elkaar bijna helemaal overlappen of gebieden die tegen elkaar aanliggen en waarvan het landschappelijk logisch is om ze samen te voegen. In de onderstaande tabel is dit aangegeven. Hiermee is tevens invulling gegeven aan een aantal mitigatie / optimalisatie adviezen vanuit landschap die bij de beoordeling van de afzonderlijke locaties zijn geformuleerd.

Tabel 4.2 Onderzoeksgebieden die zijn samengevoegd

De samengevoegde gebieden worden hieronder verder aangeduid zoals in de bovenstaande tabel is aangegeven in de een na laatste kolom, dus als 5 (en 27) etc. In de laatste kolom staan de letters waarmee de locaties op de VRM-kaart zijn aangeduid (zie Figuur B2 in de bijlagen).

Van de volgende locaties is de begrenzing aangepast:

Tabel 4.3 Onderzoeksgebieden waarvan de begrenzing is aangepast

Hieronder onderbouwt de provincie haar keuze om locaties te laten afvallen.

In eerste instantie is bepaald welke locaties niet geschikt zijn voor de ontwikkeling van windenergie op basis van resultaten uit het planMER. Dit zijn onderzoeksgebieden waar een belemmering vanuit een bepaald milieuaspect niet of nauwelijks te mitigeren is. De overige gebieden zijn (onder voorwaarden) geschikt voor de ontwikkeling van windenergie. In de onderstaande tabel is aangegeven welke onderzoeksgebieden niet geschikt zijn en deze locaties zijn in rood aangegeven in Figuur B1 in de bijlagen.

Tabel 4.1 Onderzoeksgebieden die wegvallen op basis van belemmering

In de VRM zijn de ruimtelijke en landschappelijke plaatsingscriteria voor windenergie uit het provinciale beleid vastgelegd. Dit betreft:

• Aansluiten bij technische infrastructuur; windenergie langs grote infrastructurele lijnen;

• Aansluiten bij grootschalige bedrijventerreinen; windenergieopstellingen sluiten aan bij bebouwingscontouren en gebieden met economische dynamiek;

• Aansluiten bij grootschalige scheidslijnen land-water; windenergieopstellingen staan op plekken waar water en land elkaar ontmoeten en in zones gekoppeld aan grootschalige infrastructuur (bijv. dammen en dijken).

Dit betekent dat locaties 6a, 8 en een deel van 7 in het middengebied van Voorne Putten niet mee worden genomen op basis van de drie criteria in de plaatsingsvisie voor windenergie in de VRM. Voor deze locaties geldt dat de infrastructurele lijnen (N57 en het kanaal tussen Haringvliet en Hartel) waarlangs de locaties liggen niet grootschalig zijn. Voor locatie 7 geldt dat een deel van het onderzoeksgebied (entree Voorne Putten) wel is opgenomen; deze past bij de plaatsingscriteria. Daarnaast worden locaties 20 en 37 niet meegenomen. Locatie 20 is een kleinschalig bedrijventerrein en locatie 37 ligt buiten de lijn van locaties die langs het water van Het Scheur en de Nieuwe Waterweg liggen. Deze locaties zijn in Figuur B1 in de bijlagen met een gele kleur aangeduid.

Meer over de aanpassing van locatie 7 (N57) is terug te vinden in paragraaf 4.4 Aanpassing locaties.

23 Ridderhaven Donkersloot-Ridderkerk

Net als voor de VRM-locatie Nedstaal Alblasserdam is ook voor locatie 23 Donkersloot-Ridderkerk een Heritage Imapct Assessment uitgevoerd. Realisatie van windturbines op deze locatie heeft eveneens een sterk negatieve impact op de kernkwaliteiten van het werelderfgoed. Gedeputeerde Staten stellen aan Provinciale Staten voor de locatie Ridderhaven Donkersloot niet als locatie voor windenergie aan te wijzen.

4 Heinenoord-Barendrecht

Bij vaststelling van de VRM in 2014 hebben Provinciale Staten aangegeven dat deze locatie alleen in goede samenhang met locatie Binnenmaas (valt buiten stadsregio) ontwikkeld kan worden. Door bureau Vista is hier een landschappelijk onderzoek naar gedaan wat heeft geleid tot een negatief oordeel (“tunneleffect door 2 parallelle opstellingen”). De Provinciaal Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit (PARK) heeft zich eerder achter dit advies geschaard.

Het planMER oordeelt nu dat de locatie landschappelijk alleen mogelijk is als het windpark aan de zuidkant van de Oude Maas (locaties Binnenmaas) kleiner wordt dan de voorgenomen 5 turbines. In dat geval zou er geen tunneleffect ontstaan. Feitelijk is hier (ondanks dat er nog geen vergunning is afgegeven) sprake van een redelijk zekere autonome ontwikkeling. Realisatie van een kleiner windpark Binnenmaas is niet aan de orde. Conclusie is dan dat er, landschappelijk gezien, geen goede samenhang gerealiseerd kan worden en dat daarmee niet voldaan kan worden aan het uitgangspunt van Provinciale Staten. Gedeputeerde Staten stellen aan Provinciale Staten voor om deze locatie als bestaande locatie windenergie in de VRM te schrappen.

44 Technopolis en 45 A12 De Balij

Ook de locaties 44 Technopolis en 45 A12/De Balij in de regio Haaglanden zijn meegenomen in het planMER onderzoek. Uit het onderzoek blijkt dat beide locaties geschikt dan wel geschikt te maken zijn voor windenergie. Ook passen beide locaties binnen de ruimtelijke visie voor windenergie in de VRM.

Uit het onderzoek blijkt dat de locatie Technopolis valt binnen het gebied waar bouwhoogte beperkingen gelden als gevolg van de nabijheid van Rotterdam The Hague Airport. Dit heeft gevolgen voor de hoogte van de molens die geplaatst kunnen worden. Ook moet nader onderzoek uitgevoerd worden naar de effecten van windturbines, met name trillingen, op het nabijgelegen meetinstituut VSL.

De locaties A12/De Balij en Technopolis worden niet in deze partiële herziening VRM windenergie opgenomen. In vergelijking met het in de stadsregio Rotterdam gevolgde gebiedsproces is er onvoldoende sprake geweest van een brede afweging van deze beide locaties in regionaal verband. Een zorgvuldige bestuurlijke afweging van deze locaties ten opzichte van andere locaties is om die reden niet goed mogelijk. Daarom worden toekomstige initiatieven tot het plaatsen van windmolens op deze beide locaties beoordeeld aan de hand van de in de Energieagenda Zuid-Holland aangekondigde herziening van de plaatsingsvisie voor windenergie zodat deze daarmee onderdeel worden van een bredere regionale afweging.

Deze locaties zijn in Figuur B1 in de bijlagen ook met een paarse kleur aangeduid.

De provincie heeft de gemeenten de mogelijkheid gegeven om met een voorstel te komen voor locaties windenergie. Conform bestuurlijke afspraak en de intentie van Gedeputeerde Staten in hun besluit van 24 januari en 14 februari 2017, volgt de provincie dit voorstel. Het gaat daarbij om de volgende onderdelen:

• De provincie neemt de uitbreiding van locatie I Prisma/Bleizo (12,15 en 16) met het Noordelijke deel van de Overbuurtsche polder in Lansingerland (onderzoekslocatie 49) over op kaart 10 Windenergie van de Verordening ruimte. Hetzelfde geldt voor de nieuwe locatie Plaatweg/Brielse Maasdijk Oost in Nissewaard (onderzoekslocatie 50) en uitbreiding van de bestaande windlocatie Landtong Rozenburg in Rotterdam (onderzoekslocatie 48). De in opdracht van de gemeenten uitgevoerde onderzoeken naar de uitbreiding van deze locaties worden integraal onderdeel van het planMER;

• De locaties Beerenplaat, Zuidland, Rivium 1 en 2, Hoek van Holland en Broekpolder wordt niet opgenomen in de VRM;

• De noordzijde (zeezijde) van de Haringvlietdam zal als bestaande VRM-locatie worden geschrapt. De zuidzijde van de dam, vanaf de N57, blijft mogelijk voor windenergie.

Met de aanpassingen uit de vorige paragraaf en de afgevallen locaties uit paragraaf 4.3, komt de provincie tot een set locaties voor de VRM dat uit de volgende locaties bestaat. Bij de locaties heeft de provincie nog aandachtspunten. Op de kaart ‘Locaties windenergie voormalige stadsregio Rotterdam’ (Figuur B2 in de bijlage) is te zien waar na deze wijziging windenergie mogelijk is in de voormalige stadsrego Rotterdam.

Tabel 4.4 Locaties VRM inclusief belangrijkste aandachtspunten

Deze locaties zijn volgens de planMER geschikt of geschikt te maken, worden in de planMER positief beoordeeld op aspecten als samenhang, leefomgeving en landschap en passen in de drie criteria uit de plaatsingsvisie voor windenergie. Met de keuze voor deze locaties komt Gedeputeerde Staten tegemoet aan het advies van de Provinciale Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit (PARK) om te toetsen aan de plaatsingsvisie voor windenergie. Daarnaast adviseerde hij nadrukkelijk ook om de locaties in samenhang te beoordelen, wat ook is gebeurd in de planMER.

In de Visie Ruimte en Mobiliteit hanteert de provincie met het oog op behoud van ruimtelijke kwaliteit twee beschermingscategorieën. Een aantal locaties liggen in die beschermingscategorieën. De provincie wil deze locaties op voorhand nog niet laten vallen. In artikel 2.2.1, tweede lid van de Verordening ruimte is bepaald dat binnen de beschermingscategorieën beperkingen gelden voor ‘aanpassen’ en ‘transformeren’ tenzij het gaat om een in het Programma ruimte uitgezonderde ruimtelijke ontwikkeling. De plaatsing van windturbines binnen de genoemde locaties is een uitgezonderde ruimtelijke ontwikkeling, vanwege het belang en de urgentie van de energietransitie-opgave. Conform artikel 2.2.1 lid 2 blijven voor deze locaties artikel 2.2.1 lid 1 b en c van toepassing.

Beschermingscategorie 1: gebieden met topkwaliteit

In beschermingscategorie 1 gaat het om gebieden met topkwaliteit. Een relatief beperkt aantal gebieden is zo bijzonder, waardevol of kwetsbaar, dat de instandhouding en mogelijk verdere ontwikkeling van de waarden die ze vertegenwoordigen, voorrang heeft boven alle andere ontwikkelingen. Deze gebieden dragen in hoge mate bij aan de identiteit, beleving en biodiversiteit van Zuid-Holland, vormen een tegenhanger van het stedelijk gebied en versterken aldus het onderscheidend karakter van de provincie. Ze leveren bovendien een substantiële bijdrage aan het toeristisch profiel en het leef- en vestigingsklimaat in de provincie.

De energietransitie is een belangrijke opgave waar de provincie voor staat. Een deel van deze opgave wordt gerealiseerd in de Rotterdamse regio. Vanwege het belang en de urgentie van de opgave wil de provincie locaties die gelegen zijn binnen of grenzend aan gebieden met beschermingscategorie 1 voor natuur in deze fase nog niet laten afvallen. Voor al deze locaties geldt dat in de uitwerking naar aantal en plaatsing van de windturbines, nadrukkelijk de effecten op specifieke natuurwaarden en cumulatieve effecten met andere windenergie locaties onderzocht worden. Significante effecten moeten worden gemitigeerd. Is dat niet mogelijk dan is compensatie aan de orde.

Beschermingscategorie 2: gebieden met bijzondere kwaliteit

Daarnaast zijn er gebieden met een bijzondere kwaliteit in beschermingscategorie 2. De provincie wil in deze gebieden een aantal specifieke waarden in stand houden omdat ze landschappelijk, ecologisch of qua gebruikswaarde bijzonder en kwetsbaar zijn. In die hoedanigheid leveren ze een belangrijke en specifieke bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit van Zuid-Holland. De instandhouding van deze waarden vraagt om hierop toegespitste vormen van bescherming en ontwikkeling, naast de generieke bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit. Ruimtelijke ontwikkelingen in deze gebieden zijn mogelijk, maar met inachtneming van het in stand houden van de specifieke waarden.

Vanwege het belang en de urgentie van de opgave vallen locaties die zijn gelegen in beschermingscategorie 2 in deze fase van het onderzoek niet af op grond van ligging in beschermingscategorie 2. Per locatie is een zorgvuldig afweging nodig om te komen tot een turbineopstelling passend bij de aard, de inrichting en het recreatieve gebruik van de locatie. Aspecten die daarbij een rol spelen zijn bijvoorbeeld de gevolgen voor de toegankelijkheid, de gebruiksmogelijkheden en voor de beleving van landschap, stilte en/of rust. Daarnaast kunnen windturbines – als zij zorgvuldig worden ingepast – een belangrijke (financiële) drager zijn voor gebiedsontwikkeling. De mogelijkheden daartoe moeten onderdeel zijn van het participatieplan van de toekomstige exploitant, evenals de eventuele compensatie van het verlies aan recreatieve waarden. Indien compensatie van een eventueel verlies aan recreatieve waarde nodig is, kan dat plaats vinden in oppervlakte (door uitbreiding van het gebied) of door toevoeging van kwaliteit (door opwaardering van voorzieningen in het bestaande gebied). Conform de Beleidsregel compensatie natuur, recreatie en landschap Zuid-Holland 2013.

Het plaatsingspotentieel van de voorgestelde locaties is 117 MW, zo blijkt uit onderstaande tabel. Dit is meer dan de 105 MW die nodig zijn om de afspraken met het Rijk te kunnen nakomen.

Ervaring leert dat er nog locaties afvallen op weg naar realisatie. Zo moet er voor een aantal locaties nog nader onderzoek gedaan worden in het kader van ecologie of veiligheid. Uitkomsten van die onderzoeken kunnen er toe leiden dat locaties alsnog afvallen. De aantallen MW’s in onderstaande tabel gaan uit van een gemiddelde windturbine van 3 MW. De tendens is echter dat er steeds meer windturbines met een lager vermogen, bijvoorbeeld 2.5 MW worden gerealiseerd. Hierdoor verandert uiteraard het plaatsingspotentieel. In de uitwerking van locaties naar concrete business cases zal de werkelijk opbrengst duidelijk worden.

In hun zienswijzen hebben de gemeenten vaak niet alleen een voorstel gedaan voor de locatie(s) in hun gemeenten, maar ook aangegeven hoeveel MW zij op die locatie willen realiseren. Dit aantal is in tabel 4.5 vermeld. Daarnaast is in de tabel ook het plaatsingspotentieel vermeld dat realistisch is volgens het planMER. Bij het realistisch plaatsingspotentieel is een inschatting gemaakt van wat er, rekening houdend met noodzakelijke mitigatie, gerealiseerd zou kunnen worden (zie voor de mitigatie per onderzoeksgebied bijlage C-1 van het planMER). In bijlage D-2 van het planMER is het realistisch plaatsingspotentieel per onderzoeksgebied weergegeven. Dit potentieel is overgenomen in tabel 4.5.

Tabel 4.5 Plaatsingspotentieel volgens voorstel gemeenten en realistisch plaatsingspotentieel planMER

* Een deel van de handreiking op deze locaties kan pas na 2020 worden gerealiseerd.

**Gemeente Rotterdam wil 12 MW op locatie Rozenburg Landtong; het Havenbedrijf wil er 9 MW.

Het (realistisch) plaatsingspotentieel van deze set locaties is in het planMER groter dan in bovenstaande tabel wordt gepresenteerd, namelijk 147 MW. Dit heeft te maken met het feit dat het aantal windturbines in de zienswijzen van de gemeenten minder is dan vanuit milieutechnisch oogpunt haalbaar is. In alle gevallen rekenen we met een gemiddelde windturbine van 3 MW.

Realisatie van windenergie op de locaties Haringvlietdam in Hellevoetsluis, Oeverbos Vlaardingen/Maassluis in Vlaardingen en Noordzeeboulevard in Westvoorne in 2020 is onzeker. Zij worden wel op de kaart in de VRM opgenomen als locaties waar windenergie mogelijk is. In tabel 4.6 is aangegeven waarom.

Tabel 4.6 Locaties waarin realistie in 2020 onzeker is

Voor de nieuwe locaties in de voormalige Stadsregio Rotterdam is een versnelling noodzakelijk om de afspraak in het convenant om 150 MW in 2020 te realiseren, na te komen. Doel is om na vaststelling van de partiële herziening van de VRM zo snel mogelijk over te gaan tot realisatie. Daarom wil de provincie in gesprek met gemeenten om tot afspraken te komen over de realisatie met als doel deze afspraken vast te leggen in een overeenkomst.

Uitgangspunt blijft dat de gemeenten voor de initiatiefnemers het eerste aanspreekpunt zijn voor het bestemmen van de locatie en voor het verlenen van de vergunning bij een locatie van minder dan 5 MW windenergie. Per locatie wil de provincie bekijken op welke manier een versnelling mogelijk is en welke overheid dat het beste kan doen. De provincie is bereid om daarvoor ook bijvoorbeeld de vergunningverlening van grotere windlocaties over te dragen aan de gemeenten of de inpassing van windenergie voor een locatie op zich te nemen.

Daarnaast wil de provincie gemeenten ondersteunen bij de realisatie. Hierbij kan gedacht worden aan het uitwisselen van kennis over exploitatie of het organiseren van bijvoorbeeld expertise over participatievormen bij windenergie. Over dat aanbod wil de provincie graag met gemeenten in gesprek.

Realisatiestrategie

De provincie streeft naar optimale invulling van de vastgestelde locaties windenergie. De rol van de provincie is het ruimtelijk faciliteren van de opgave windenergie en het stimuleren van gemeenten om deze locaties te ontwikkelen. Daarnaast heeft de provincie bevoegdheden vanuit de Wet ruimtelijke ordening en de Elektriciteitswet inzake het vergunnen en bestemmen van windparken.

Versnelling

Gelet op de afspraken met het Rijk, ziet de provincie toe op de voortgang en versnelt de realisatie waar mogelijk. Voor de locaties in de VRM zal de provincie in overleg met de gemeenten bezien op welke manier versnelling mogelijk is en welke overheid dat het beste kan doen. Dit kan er toe leiden dat voor bepaalde locaties een gemeente bevoegd gezag wordt en dat voor andere locaties de provincie de inpassing op zich neemt en de coordinatie en besluitvorming over de vergunningsaanvragen behoudt.

De provincie sluit bestuursovereenkomsten met gemeenten die zelf de ruimtelijke inpassing en vergunningverlening voor de windenergielocaties willen regelen, als zij dat even snel of sneller kunnen dan de provincie. De provincie maakt in dat geval geen gebruik van de specifieke provinciale bevoegdheden tot coördinatie en besluitvorming op basis van de Elektriciteitswet 1998.

Als een initiatiefnemer een locatie windenergie wil ontwikkelen en na ambtelijk en bestuurlijk overleg blijkt dat de betreffende gemeente daar niet aan wil meewerken, dan kan de provincie wel toepassing geven aan haar bevoegdheden. In zo’n geval kan de provincie een provinciaal inpassingsplan vaststellen en/of de benodigde vergunningen verlenen. Provinciale Staten hebben op 6 november 2013 voor een aantal locaties de Koepelstartnotitie Inpassingsplannen Locaties Windenergie vastgesteld.

Participatie

De provincie vindt het belangrijk dat bij de ontwikkeling van elke windlocatie burgers, grondeigenaren en ondernemers die nabij windturbines wonen of ondernemen direct betrokken worden. Zij hanteert daarbij de randvoorwaarde dat de exploitant bij de ontwikkeling van een locatie windenergie altijd een participatieplan opstelt waarin hij aangeeft op welke manier hij de omgeving betrekt (minimaal Gedragscode Acceptatie & Participatie Windenergie op Land van de Nederlandse Windenergie Associatie-NWEA). Dit kan onder andere door de levering van stroom, financiële deelname in het windpark of middels het creëren van een leefbaarheidsfonds. Ook andere opties zijn denkbaar. De wijze waarop dit gebeurt is maatwerk en afhankelijk van de lokale wensen en de financiële ruimte van het windpark.

Uitwerking in 2017

Gedeputeerde Staten werken bovenstaande hoofdlijn van de realisatiestrategie verder uit naar een breed scala van concrete maatregelen.

Op basis van het geschetste in deze nota van toelichting zijn de volgende documenten aangepast:

• Visie ruimte en mobiliteit- tekst paragraaf 4.4.2

• Visie ruimte en mobiliteit - kaartbijlage 17: Energietransitie

• Programma ruimte- tekst paragraaf 4.4 Energie als integrale opgave – onderdeel energie op land

• Programma ruimte – kaartbijlage 16: Energie transitie

• Verordening ruimte – kaartbijlage 10: Windenergie

• Verordening ruimte - tekst van de toelichting bij Verordening, artikel 2.4.1

In bijlage B3 zijn de wijzigingen als gevolg van deze partiële herziening VRM windenergie zichtbaar.

In bijlage B4 zijn de geconsolideerde kaarten 10, 16 en 17 weergegeven.

Naast de hierboven genoemde doorwerking van het opnemen van nieuwe locaties voor windenergie in de voormalige stadsregio Rotterdam wordt de tekst in het Programma ruimte in lijn gebracht met de ’Voortgangsrapportage realisatie windenergie Zuid-Holland 2016’ vastgesteld d.d.6 december 2016. Omdat de tekst van het programma ruimte hierop niet jaarlijks wordt aangepast is bij de aanpassing voor de volgende lijn gekozen:

• Bekende realisatie per gebied, gemeente of convenant is geactualiseerd op basis van de Voortgangsrapportage realisatie windenergie Zuid-Holland 2016;

• Verwachte realisatie potentieel per locatie is geschrapt, deze informatie is terug te vinden in de jaarlijkse voortgangsrapportage;

• In het Programma ruimte wordt een verwijzing opgenomen naar de jaarlijkse voortgangsrapportage realisatie windenergie voor de actuele stand van zaken.

Noot: Provinciale Staten hebben op 20 december 2017 besluitvorming over locatie F Entree Zuid in Hellevoetsluis uitgesteld. Voor het overige is de partiële herziening VRM Windenergie op 20 december 2017 door Provinciale Staten vastgesteld.

Tabel B.1 Overzicht sets